Emeklilikte ‘yıpranma payı' listesi genişledi
"Yıpranma payı" listesindeki mesleklerde çalışanlar için 5 yıl daha önce emekli olmak mümkün. Bu listeye giren meslekler yeni gelişmelere göre artırıldı.
Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma koşulları ağır ve riskli olan meslek grupları için uyguladığı Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ), halk arasındaki adıyla "Yıpranma Payı" kapsamını 2026 yılı itibarıyla genişletti.
Yıpranma payı madenciler, polisler ve askerlerle anılan bu hak, artık sağlık çalışanlarından gazetecilere, itfaiyecilerden ağır sanayi işçilerine kadar pek çok sektörü kapsıyor.
5 YILA KADAR ERKEN EMEKLİLİK OLANAĞI VAR
Yılda 60 ila 180 gün fazladan prim kazandıran ve emeklilik yaşını öne çeken bu sistem, milyonlarca çalışana 5 yıla kadar erken emeklilik kapısını aralıyor.
ERKEN EMEKLİLİK SAĞLIYOR
Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan için en önemli iki kriter; prim gün sayısı ve yaştır. Normal şartlarda bu iki kriteri doldurmak on yıllar sürerken, bazı meslekler doğaları gereği insan ömründen ve sağlığından daha fazla götürüyor.
Devlet, bu adaletsizliği gidermek için "Yıpranma Payı" sistemini devreye sokmuştu.
LİSTENİN KAPSAMI GENİŞLETİLDİ
Ancak 2026 yılına kadar bu liste oldukça sınırlıydı. Yeni yapılan düzenlemelerle birlikte, teknolojinin getirdiği yeni riskli iş kolları ve pandemiden sonra önemi daha iyi anlaşılan sağlık sektörü çalışanları da bu kapsama daha güçlü şekilde dahil edildi.
12 AY YERİNE 15 AY SAYILIYOR
Eğer listenin içindeki bir mesleği icra ediyorsanız, siz 12 ay çalışsanız bile SGK, sizi 15 ay çalışmış sayıyor. Bu matematiksel fark, çalışma hayatının sonunda size yıllar kazandırıyor.
YIPRANMA PAYI NEDİR VE NASIL HESAPLANIR?
Fiili Hizmet Süresi Zammı, ağır işlerde çalışanların çalıştıkları her yıl için ilave prim günü kazanmasıdır. Normal bir ofis çalışanı yılda 360 gün prim öderken, yıpranma payı olan bir işçi, yaptığı işin risk grubuna göre yılda 60, 90 veya 180 gün fazladan prim kazanır.
Kazandığınız bu ekstra günler, emeklilik yaş haddinizden düşülür. Yani 60 yaşında emekli olacakken, bu süreler biriktikçe emeklilik yaşınız 55'e kadar gerileyebilir. Kanun, bu indirimle en fazla 5 yıl (bazı çok ağır mesleklerde 8 yıl) erken emekliliğe izin vermektedir.
YIPRANMA PAYI LİSTESİ
2026 düzenlemesiyle birlikte liste oldukça kabardı. İşte yıpranma payından yararlanan başlıca meslek grupları:
Sağlık Çalışanları: Doktor, hemşire, ebe, hasta bakıcı, röntgen teknisyeni ve ambulans şoförleri. (Yılda 60 gün).
Gazeteciler: Turkuaz basın kartı sahibi muhabirler ve basın çalışanları.
Maden ve Yer altı İşçileri: En yüksek paya sahiptirler. (Yılda 180 gün, yani 6 ay).
Güvenlik Güçleri: Asker, Polis, MİT mensupları, Cezaevi infaz koruma memurları (Gardiyanlar).
Ağır Sanayi: Demir-çelik fabrikası çalışanları, cıva üretimi, asit üretimi gibi zehirli maddeyle çalışanlar.
İtfaiyeciler: Yangın söndürme ekipleri.
LİSTEYE YENİ EKLENEN MESLEKLER
Yeni Eklenenler: Çimento fabrikası çalışanları, alüminyum fabrikaları, dökümhane işçileri ve cam sanayi çalışanları da 2026 itibarıyla listeye dahil edildi.
ŞARTLAR NELER?
Yıpranma payından faydalanmak için sadece o meslekte çalışıyor görünmek yetmiyor.
SGK'nın aradığı bazı kritik şartlar var:
Fiili Çalışma: Kişinin o riskli işi bilfiil yapıyor olması gerekir. Örneğin bir hastanede çalışıyorsunuz ama "idari personel" veya "insan kaynakları" departmanındasınız; bu durumda yıpranma payı alamazsınız. Radyoloji teknisyeni olup radyasyona maruz kalmanız gerekir.
Minimum Süre: Yıpranma payının emeklilik yaşından düşülebilmesi için, riskli işlerde en az 3600 gün (10 yıl) çalışmış olma şartı aranır. Yeraltı madencileri için bu süre 1800 gün (5 yıl) olarak uygulanır. Yani 1-2 yıl çalışıp bırakırsanız sadece prim gününüz artar, yaşınız geri çekilmez.
Kod Bildirimi: İşverenin sizi SGK'ya bildirirken doğru "Meslek Kodu" ile bildirmesi hayati önem taşır. Eğer madende çalışmanıza rağmen işveren sizi "Düz İşçi" koduyla bildiriyorsa, yıpranma payı alamazsınız. Bu nedenle e-Devlet üzerinden hizmet dökümünüzü ve meslek kodunuzu mutlaka kontrol etmelisiniz.
E-DEVLET’TEN KONTROL EDİN
Emeklilik yaşınızda bir indirim olup olmadığını öğrenmek için e-Devlet’te yer alan “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” ekranına bakmanız yeterli. Hizmet dökümünüzde prim günlerinizin yanında “FHSZ” (Fiili Hizmet Süresi Zammı) ibaresi ya da 2A, 3A gibi özel kodlar yer alıyorsa, yıpranma payı hakkınız sisteme işlenmiş demektir.
Ancak yaptığınız iş yıpranma payı kapsamındaysa ve buna rağmen primleriniz normal şekilde yatırılmış görünüyorsa, geriye dönük hak talep etme imkanınız bulunuyor. Bu durumda Hizmet Tespit Davası açarak kaybınızı telafi edebilirsiniz.
